على اكبر دهخدا
1570
امثال و حكم ( فارسى )
شويد . ژوستينين باز مبلغى نقدينه براى خسرو پيشكش فرستاد و سفراى او را با اعزاز و احترام بازگردانيد . پروكپ . نقل از ترجمهء آقاى م . سعيدى . خسرو [ پس از فتح انطاكيه ] نمايندگان شهر را مخاطب ساخته و بايشان چنين گفت « از قديم گفتهاند خداوند هرگز سعادتى صافى و بىكدورت به بندگان خويش عطا نمىكند . . . چنان كه ملاحظه ميكنيد اكنون توفيق فتح و تسخير اين شهر را به من ارزانى فرمود ليكن وقتى به ياد قتلعام اين همه مردم بيگناه ميافتم و فتح و نصرت خود را آغشتهء خون مىبينم لذت فيروزى را فراموش كرده و مسرتى را كه درخور چنين پيشرفت و كاميابى بزرگ است از ياد ميبرم » . پروكپ . نقل از ترجمهء آقاى م . سعيدى . من ريختن خون اسرا را بر خلاف آئين مروت و مردى ميدانم . خسرو . بنقل پروكپ . ترجمهء آقاى م . سعيدى . [ خسرو ] موقع قتلعام و غارت شهر يكى از سربازان ايرانى را ديد كه دست زنى را كه ظاهرى نجيب و محترم داشت گرفته به سختى ميكشيد و زن نيز دست كودك خردسال خود را به دست ديگر داشت و چون طفل نميتوانست بشتاب و تندى برود بر زمين كشيده ميشد . . . چون خسرو اين حال را ديد نالهاى . . . از ته دل برآورد و در حضور اناستاسيوس ، سفير روم و ساير مردمان حاضر شروع بگريستن كرد و گفت خداوند مسبب اين مصائب و بدبختيها را بكيفر اعمال خود برساند . البته مقصود او ژوستينين امپراطور روم بود . پروكپ . نقل از ترجمهء آقاى م . سعيدى . خسرو [ پس از شكست دادن روميان ] از روميان تقاضا كرد تا مبلغى خطير بپردازند و باز اخطار كرد كه اداى اين مبلغ بهيچوجه قابل استقرار صلح دائمى بين دو مملكت نخواهد شد چه دوستى و مودتى را كه با سيم و زر خرند غالبا تا آنگاه كه آن مبلغ صرف نشده است برجاست به اين جهت روميان بايد همه ساله مبلغى معين بايرانيان بپردازند تا آنان اساس صلح را محكم كنند و حفظ و حراست در بندهاى خزر را به عهده گيرند . . . سفرا چون اين پيشنهاد را شنيدند گفتند پس ايرانيان ميخواهند روميان را تابع و خراجگذار خود كنند خسرو در جواب گفت تأديهء اين وجه صورت خراج ندارد بلكه روميان ايرانيان را در آتيه بعنوان سربازى خود پذيرفته و اين مبلغ بمنزله اجرى و وظيفهء آنان خواهد بود . . . چنانچه الان هم شما همه ساله مبلغى بهياطله و اعراب ميپردازيد و تأديهء آن صورت خراج ندارد و فقط براى آنست كه آنان خاك شما را از هجوم بيگانگان نگاهدارند پس از اين مذاكرات